Featured Video Play Icon
Blog Yerli Filozof

Hayvanların Dili Var Mıdır?

Hem insanların kullanıyor oldukları dile dair hem de tüm hayvanların iletişim biçimlerine dair kısa ve güzel bilgiler içerek bu videoyu Türkçe olarak seslendirdim.

Animasyon video TED- Ed  kanalına (youtube.com/tededucation), seslendirmesi bana aittir.

 

Bütün hayvanlar iletişim kurar. Yengeçler, sağlıklı ve çiftleşmeye hazır olduklarını göstermek için birbirlerine kıskaçlarını sallar. Mürekkep balıkları, kamuflaj amaçlı ya da rakiplerine bir uyarı olarak derilerinde desenler oluşturmak için kromotofor denilen pigmentli deri hücrelerini kullanır. Bal arıları, bir besin kaynağının yerini ve kalitesini diğerlerine anlatmak için karmaşık danslar yapar.

Bütün bu hayvanların etkinleyici iletişim becerileri var ama bir dilleri var mı? Bu soruya cevap vermek için genelde dil ize özdeşleştirilen 4 özelliğe bakabiliriz:

Ayrıklık

Gramer (yani dil bilgisi)

Verimlilik

ve Yer Değiştirme.

Ayrıklık, yeni fikirleri ifade etmek için bir araya getirilebilen ses ya da kelime gibi birbirinden bağımsız birim setinin olmasıdır. Farklı ifadeler yaratmak için yeniden düzenleyebileceğiniz buzdolabının üzerindeki harf magnetleri gibi.

Dil bilgisi ise, bu bağımsız birimleri nasıl bir araya getirebileceğinizi anlatan kurallar sistemi sağlar.

Verimlilik, bir dili sonsuz sayıda mesaj üretmek için kullanabilme kabiliyetidir.

Yer değiştirme ise, o an önünüzde olmayan şeyler hakkında konuşabilme yetisidir. Örneğin; geçmiş, gelecek ya da uydurma olaylar gibi.

Peki, hayvanların iletişimi bu özelliklerden herhangi birine sahip mi?

Yengeçler ve mürekkep balıkları için cevap, hayır. Onlar işaretlerini yaratıcı şekillerde bir araya getirmiyorlar. Ayrıca o sinyaller gramer olarak belirli bir sıra takip etmiyor ve sadece o anki durumlar hakkında iletişime geçiyorlar. “Ben sağlıklıyım.” ya da “Ben zehirliyim.” gibi. Ancak bazı hayvanlar bu özelliklerin bazılarını sergiliyor.

Arılar sallanma danslarının hareketlerini, açılarını, süresini ve yoğunluğunu, bir besin kaynağının yerini ve zenginliğini tarif etmek için kullanırlar. Bu besin kaynağı kovanın dışında olduğundan dilin yer değiştirme özelliğini kullanmış oluyorlar. Bu özellik çayır köpeklerinde de vardır. Çayır köpekleri binlerce kişinin yaşadığı kasabalarda yaşarlar ve çakallar, şahinler, porsuklar, yılanlar ve insanlar tarafından avlanırlar. Alarm çağrıları, avcının boyunu, şeklini, hızını ve hatta insan avcıların ne giydiğini, silah taşıyıp taşımadığını bile anlatır.

Şempanze ve goril gibi büyük maymunlar da harika iletişim kurarlar. Bazıları modifiye edilmiş işaret dilini bile öğrendiler. Washoo adındaki bir şempanze, bir çok farklı işareti “Lütfen aç.”, “Acele et.” gibi bir orijinal deyişi oluşturmak için bir araya getirerek ayrıklık özelliğini sergilemiştir. Dişi bir goril olan Koko, 1000’den fazla işareti ve yaklaşık 2000 kadar da konuşma ingilizcesinden kelimeyi anlayabiliyor. Koko, çok sevdiği ölen bir yavru kediden bahsetmiştir. Şunu da belirtmeliyiz ki, bu iki örnekteki maymunlar insanların iletişim sistemini kullanıyordu, doğada kendiliğinden oluşanı değil.

Sofistike hayvan iletişimine dair bir çok örnek vardır. Mesela yunuslar, ıslıkları yaş, yer, isim ve cinsiyet tanımlamak için kullanırlar. Ayrıca araştırmacıların onlarla iletişime geçmek için kullandığı işaret dilindeki bazı gramerleri de anlayabilirler. Ama gramer, yunusların doğal iletişiminde yoktur.

Bu iletişim sistemleri daha önce belirttiğimiz dil özelliklerinden bazıların sahip olsalar da dördünü birden barındırmamaktadır. Hatta Koko ve Washoo’nun inanılmaz dil becerileri bile çoğu 3 yaşındaki bir insanınki kadar değildir. Hayvanların konuşma konuları genelde sınırlıdır. Arılar yemek hakkında konuşur. Çayır köpekleri avcılar hakkında konuşur. Yengeçler de kendileri hakkında konuşur.

İnsan dili, gramer ve verimliliği, ayrıklık ve yer değiştirme ile güçlü bir şekilde birleştirebilmesiyle tek olma özelliğine sahiptir. İnsan beyni, sonlu sayıda öğeyi alıp sonsuz sayıda mesaj yaratabilir. Çok karmaşık cümleler yaratabilir ve anlayabiliriz. Ya da daha önce hiç kullanılmamış kelimeleri de. Dili, sonsuz sayıda konu hakkında iletişim kurmak için, hayali şeyler hakkında konuşmak için, yalan bile söylemek için kullanabiliriz. Araştırmacılar, hayvan iletişimi hakkında giderek daha fazla şey açığa çıkarıyor. İnsan dili ve hayvan iletişiminin birbirinden çok farklı şeyler olmadığı, birbirinin devamı bir süreç olduğu ortaya çıkabilir. Sonuçta, hepimiz birer hayvanız.

 

Yerli Filozof – YouTube: youtube.com/c/yerlifilozof

Yerli Filozof – Facebook: facebook.com/yerlifilozofyt

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir